پردهٔ جنب و دیوارهٔ قفسهٔ سینه

این‌ها چیستند؟

ریه‌ها را دو لایهٔ نازک به نام پرده یا پلورا می‌پوشانند و بین این دو لایه فضای باریکی هست. بیماری‌های این فضا و دیوارهٔ قفسهٔ سینه چند شکل دارند.

مایع جنب (پلورال افیوژن). MedlinePlus آن را تجمع مایع بین لایه‌های پرده‌ای می‌داند که ریه و قفسه را می‌پوشاند. بدن همیشه مقدار کمی از این مایع می‌سازد؛ مشکل از جایی شروع می‌شود که مقدارش زیاد شود. علت‌های شایع نارسایی قلبی، عفونت، التهاب، آسیب ریه و تومور است. علامت‌ها شامل درد قفسهٔ سینه (اغلب با سرفه یا نفس عمیق بدتر می‌شود)، سرفه، تب و لرز و تنگی نفس است. MedlinePlus تأکید می‌کند که گاهی هیچ علامتی نیست.

پنوموتوراکس (ریهٔ جمع‌شده). MedlinePlus آن را نشت هوا از ریه به فضای بین ریه و دیوارهٔ قفسه می‌داند؛ هوا به ریه فشار می‌آورد و نمی‌گذارد کاملاً باز شود. از علت‌هایش آسیب قفسه، شکستن دنده، پاره شدن حبابچه‌های هوایی (بلب) و بعضی بیماری‌های ریه است. افراد قدبلند و لاغر و سیگاری‌ها بیشتر در معرض‌اند، و گاهی هم بی‌علت اتفاق می‌افتد. علامتش درد تیز در قفسه یا شانه است که با نفس عمیق یا سرفه بدتر می‌شود، به‌علاوهٔ تنگی نفس.

آمپیم. MedlinePlus آن را جمع شدن چرک در فضای پلورا می‌داند. معمولاً از عفونتی می‌آید که از ریه به این فضا رسیده، مثل ذات‌الریهٔ باکتریایی یا سل، و گاهی بعد از جراحی قفسه یا آسیب قفسه رخ می‌دهد. نشانه‌هایش درد قفسه هنگام نفس عمیق، تب و لرز، عرق شبانه، سرفه، بی‌حالی، تنگی نفس و کاهش وزن بی‌دلیل است.

آسیب دنده‌ها. NHS می‌نویسد دنده معمولاً با افتادن، ضربه یا سرفهٔ شدید آسیب می‌بیند و درد اصلی هنگام نفس کشیدن یا سرفه بدتر می‌شود. بیشتر شکستگی‌ها یا کوفتگی‌ها خودشان در دو تا شش هفته بهتر می‌شوند، چون دنده را مثل استخوان‌های دیگر نمی‌شود بست.

چه کسی نزد جراح می‌آید؟

بیشتر این بیماران ابتدا نزد پزشک عمومی، داخلی یا ریه یا در اورژانس دیده می‌شوند. جراح قفسهٔ سینه معمولاً وقتی وارد می‌شود که:

• مایع یا هوا با تخلیهٔ ساده برطرف نشود یا برگردد؛
• لولهٔ قفسهٔ سینه لازم باشد (MedlinePlus آن را برای مایع ناشی از سرطان یا عفونت و برای پنوموتوراکس بزرگ نام می‌برد)؛
• عفونت و چرک باقی بماند و تنفس مختل شود؛
• پنوموتوراکس بازگردد، که MedlinePlus می‌گوید در بعضی افراد احتمالش بیشتر است (مثلاً قدبلند و لاغر یا ادامهٔ سیگار)؛
• ضربه به قفسه آسیب‌های همراه ساخته باشد.

چگونه بررسی می‌شود؟

• معاینه: گوش دادن به ریه با گوشی و ضربه‌زدن روی قفسه (MedlinePlus).
• تصویربرداری: عکس قفسه، سونوگرافی قفسه یا سی‌تی. در پنوموتوراکس عکس قفسه، گاهی آزمایش گازهای خون و سی‌تی اگر آسیب دیگری مشکوک باشد.
• توراکوسنتز: سوزنی بین دنده‌ها وارد می‌شود و نمونه‌ای از مایع را بیرون می‌کشد. نمونه برای عفونت، سلول سرطانی و پروتئین بررسی می‌شود (MedlinePlus).
• آزمایش خون و در صورت نیاز آزمایش‌های دیگر، مثل اکوکاردیوگرافی، نمونه‌برداری از ریه یا برونکوسکوپی.

درمان در کل چگونه است؟

هدف درمان مایع جنب، به نوشتهٔ MedlinePlus، خارج کردن مایع، جلوگیری از برگشتش و درمان علت آن است. MedlinePlus این گزینه‌ها را نام می‌برد:

• تخلیه با توراکوسنتز، که به ریه اجازه می‌دهد باز شود و نفس را راحت‌تر کند.
• درمان بیماری زمینه‌ای، مثل داروهای نارسایی قلب یا آنتی‌بیوتیک برای عفونت.
• لولهٔ قفسهٔ سینه، که اغلب برای مایعِ ناشی از سرطان یا عفونت به کار می‌رود.
• در بعضی موارد، دارویی که داخل قفسه می‌گذارند تا مایع دوباره جمع نشود، لولهٔ کوچکی که مدت بیشتری می‌ماند، یا جراحی.

برای پنوموتوراکس، MedlinePlus می‌گوید پنوموتوراکس کوچک ممکن است خودش خوب شود؛ گاهی با سوزن هوا را بیرون می‌کشند؛ در پنوموتوراکس بزرگ لوله‌ای بین دنده‌ها می‌گذارند که ممکن است چند روز بماند؛ و اگر لازم شود، ممکن است برای ترمیم نشت یا جلوگیری از بازگشت جراحی ریه یا پلورودز مطرح شود. برای آمپیم، درمان تخلیهٔ چرک با لوله و آنتی‌بیوتیک است و اگر تنفس مختل بماند، گاهی جراحی.

اینکه برای شما کدام راه مناسب است، با پزشک معالج و جراح است و به علت و وضعیت ریه‌تان بستگی دارد.

چه کارهایی از دست شما برمی‌آید؟

• علامت‌ها را یادداشت کنید: از کی شروع شد، با نفس یا سرفه بدتر می‌شود یا نه، و آیا تب دارید.
• تصویرها، گزارش‌ها و جواب آزمایش مایع را با خود بیاورید.
• فهرست داروها را همراه داشته باشید و دارویی را خودتان قطع نکنید.
• اگر سیگار می‌کشید، از پزشک دربارهٔ ترک کمک بگیرید. MedlinePlus ادامهٔ سیگار را از عوامل بازگشت پنوموتوراکس می‌داند.
• اگر لوله دارید، لوله را خم نکنید و ظرف تخلیه را مطابق دستور پرستار پایین‌تر از سینه نگه دارید (MedlinePlus). تمرین نفس عمیق و سرفه به باز شدن ریه کمک می‌کند.
• پس از ضربه به قفسه، NHS توصیه می‌کند منظم نفس‌های آهسته و عمیق بکشید، در سرفه بالش را به سینه فشار دهید و راه بروید تا ریه پاک بماند.

چه زمانی فوری کمک بگیرید؟

• نفس‌تنگی ناگهانی یا شدید، درد تیز قفسه که تازه شروع شده، رنگ کبود لب‌ها یا پوست، سرگیجه یا حالت غش. با ۱۱۵ تماس بگیرید.
• نفس‌تنگی یا سختی تنفس درست بعد از توراکوسنتز. MedlinePlus می‌گوید با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس بروید؛ معطل نکنید و اگر به پزشک نرسیدید، به اورژانس بروید.
• سرفهٔ خونی بیش از چند رگه. با ۱۱۵ تماس بگیرید (NHS).
• بعد از آسیب دنده: اگر آسیب در یک حادثهٔ جدی مثل تصادف پیش آمده، نفس‌تنگی یا درد قفسه بدتر می‌شود، درد شکم یا شانه دارید یا حتی کمی خون سرفه می‌کنید. با ۱۱۵ تماس بگیرید (NHS).
• لولهٔ قفسه بیرون آمده، جابه‌جا شده یا اتصالش جدا شده، یا نفس کشیدن سخت‌تر و درد بیشتر شده است. محل زخم را با گاز تمیز بپوشانید و همان لحظه به جراح یا اورژانس خبر بدهید (MedlinePlus).

خودتان رانندگی نکنید. فهرست کامل را در راهنمای «کی فوری تماس بگیرم؟» ببینید.