لولهٔ قفسهٔ سینه چیست و چرا می‌گذارند؟
لولهٔ قفسهٔ سینه (درن قفسه) لولهٔ توخالی نرمی است که هوا، مایع یا خون را از فضای دور ریه بیرون می‌برد. این مقاله می‌گوید چه زمانی لازم می‌شود، چطور گذاشته می‌شود، چه خطرهایی دارد، چه مدت می‌ماند و در خانه یا بیمارستان باید به چه چیزهایی توجه کرد.
بعد از جراحی قفسه، یا وقتی ریه جمع می‌شود یا مایع دور آن زیاد است، ممکن است پزشک بگوید «لولهٔ قفسه می‌گذاریم». برای بسیاری از بیمارها و همراهانشان این جمله ترسناک است. این مقاله می‌گوید لوله چیست و چه کاری می‌کند.
لولهٔ قفسه چیست؟
MedlinePlus آن را لولهٔ توخالی و انعطاف‌پذیری می‌داند که داخل قفسه گذاشته می‌شود. نوک لوله در فضای بین ریه و دیوارهٔ قفسه (فضای پلورا) قرار می‌گیرد و خون، مایع یا هوا را بیرون می‌برد. بیرونش به ظرف جمع‌آوری وصل است. اغلب مکش به کار می‌رود و گاهی نیروی جاذبه کافی است، تا ریه دوباره باز شود. در فارسی بیشتر به آن «درن قفسه» می‌گویند.
چه زمانی لازم می‌شود؟
MedlinePlus می‌گوید لولهٔ قفسه برای بیماری‌هایی به کار می‌رود که ریه را جمع می‌کنند یا فشار می‌آورند:
- جراحی یا آسیب قفسه. در جراحی بزرگ ریه یا قلب، لوله در همان عمل زیر بیهوشی گذاشته می‌شود.
- پنوموتوراکس (نشت هوا از ریه). MedlinePlus می‌نویسد پنوموتوراکس کوچک ممکن است خودش خوب شود، ولی در پنوموتوراکس بزرگ لوله‌ای بین دنده‌ها می‌گذارند که ممکن است چند روز بماند.
- مایع جنب. MedlinePlus لوله را برای مایعی که از سرطان یا عفونت می‌آید رایج می‌داند.
- آمپیم (چرک در فضای پلورا). درمان این مورد تخلیهٔ چرک با لوله و آنتی‌بیوتیک است.
- پارگی مری.
لوله چطور گذاشته می‌شود؟
طبق MedlinePlus، بیمار به پهلو یا نیمه‌نشسته می‌خوابد و یک دستش بالای سر می‌رود. ممکن است داروی آرام‌بخش وریدی بدهند. پوست تمیز و بی‌حس می‌شود. برش کوچکی بین دنده‌ها داده می‌شود و لوله از آن جا وارد می‌شود. یک بخیه و چسب لوله را نگه می‌دارد و بعد با عکس قفسه محل آن را کنترل می‌کنند. گاهی لوله را با راهنمایی عکس، سی‌تی یا سونوگرافی می‌گذارند.
چه خطرهایی دارد؟
MedlinePlus این خطرها را نام می‌برد: خونریزی یا عفونت در محل ورود، جای نادرست لوله (در بافت، شکم یا خیلی عمیق در قفسه)، و آسیب به ریه، قلب یا اندام‌های اطراف مثل طحال، کبد، معده و دیافراگم. تیم درمان این‌ها را زیر نظر دارد و برای همین بعد از گذاشتن لوله عکس می‌گیرند.
چه مدت می‌ماند؟
MedlinePlus عدد مشخصی نمی‌دهد. لوله معمولاً تا وقتی می‌ماند که عکس نشان بدهد خون، مایع یا هوا تخلیه شده و ریه دوباره باز شده است. همان منبع می‌گوید برداشتن لوله وقتی دیگر لازم نیست آسان است. بیشتر بیماران تا برداشتن لوله در بیمارستان می‌مانند، ولی بعضی با لوله به خانه می‌روند. MedlinePlus دربارهٔ ریهٔ جمع‌شده می‌گوید گاهی لولهٔ کوچک یا دریچهٔ یک‌طرفه امکان ترخیص را می‌دهد و بیمار برای برداشتن لوله برمی‌گردد.
درد دارد؟
پیش از گذاشتن، پوست بی‌حس می‌شود. بعد از آن MedlinePlus در دستور ترخیص عمل ریه می‌نویسد پوست دور لوله ممکن است کمی حساس باشد. همان صفحه می‌گوید هنگام حرکت دست، چرخاندن بالاتنه یا نفس عمیق پس از عمل ریه درد وجود دارد و بهتر است داروی درد را همین که درد شروع شد مصرف کنید و صبر نکنید. اگر درد زیاد است یا مسکن اثر نمی‌کند، به پرستار یا جراح بگویید.
وقتی لوله دارید چه کار کنید؟
MedlinePlus پیشنهاد می‌کند:
- نفس عمیق و سرفهٔ مکرر را همان‌طور که پرستار یاد می‌دهد تمرین کنید؛ به باز شدن ریه و تخلیه کمک می‌کند.
- لوله را خم نکنید. ظرف تخلیه همیشه بایستد و پایین‌تر از ریه‌ها باشد.
- پزشک می‌گوید کی می‌توانید راه بروید یا روی صندلی بنشینید.
- در خانه، اگر لوله ماند: اطراف آن را روزی یک بار تمیز کنید.
چه زمانی فوراً خبر بدهید؟
MedlinePlus می‌گوید اگر لوله بیرون آمد یا جابه‌جا شد، لوله ترک خورد یا اتصالش جدا شد، یا نفس کشیدن سخت‌تر و درد بیشتر شد، فوراً کمک بگیرید. در خانه، اگر لوله بیرون آمده، جای آن را با پانسمان تمیز بپوشانید و فوراً با جراح تماس بگیرید. اگر همان موقع به او نرسیدید، منتظر جواب نمانید و به اورژانس بروید. اگر نفس کشیدن سخت‌تر شده، با ۱۱۵ تماس بگیرید. فهرست کامل نشانه‌های هشدار
پس از برداشتن لوله، MedlinePlus پانسمان محل لوله را ۱ تا ۲ روز نگه داشتن توصیه می‌کند.
سؤال‌هایی که می‌توانید از تیم درمان بپرسید
- چرا لوله لازم است و انتظار دارید چند روز بماند؟
- کی راه رفتن را شروع کنم؟
- اگر با لوله ترخیص شوم، چه کسی آن را کنترل و برمی‌دارد؟ (مراقبت در خانه)
- لوله چه علامتی دارد که لازم باشد زودتر خبر بدهم؟
برای بیماری‌های پردهٔ جنب و دیوارهٔ قفسه هم صفحهٔ جداگانه‌ای هست.