در سی‌تی‌اسکن ندول دیده‌اند؛ حالا چه؟
بیش از نیمی از ندول‌های منفرد ریه سرطان نیستند، ولی هر ندول باید پیگیری شود. این مقاله می‌گوید ندول چیست، پزشک از کجا می‌فهمد نگران‌کننده است یا نه، پیگیری با سی‌تی چطور انجام می‌شود و چه زمانی نمونه‌برداری یا جراح مطرح می‌شود.
شاید برای کار دیگری سی‌تی گرفته‌اید و در گزارش نوشته‌اند «ندول»، یا پزشک گفته نقطه‌ای در ریه دیده شده است. این واژه آدم را می‌ترساند و تا جواب بعدی چند روز طول می‌کشد. این مقاله کمک می‌کند بدانید این یافته چه معنایی دارد و قدم بعدی معمولاً چیست.
ندول یعنی چه؟
MedlinePlus ندول منفرد ریه را لکهٔ گرد یا بیضی‌شکلی می‌داند که در عکس قفسه یا سی‌تی دیده می‌شود. معمولاً علامتی ندارد و اغلب هنگام عکس گرفتن برای دلیل دیگری اتفاقی پیدا می‌شود. ALA هم می‌نویسد چون سرطان ریه در مراحل اول معمولاً علامتی ندارد، ندول اغلب همین‌طور پیدا می‌شود.
پیدا شدن ندول لزوماً به معنای سرطان نیست و ALA هم همین را صریح می‌گوید. MedlinePlus می‌نویسد بیش از نیمی از ندول‌های منفرد ریه سرطانی نیستند. بخشی از آن‌ها جای عفونتی‌اند که سال‌ها پیش خوب شده، مثل سل یا بعضی عفونت‌های قارچی، و گرانولوم یا جوشگاهی در ریه باقی گذاشته است. ولی همان منبع می‌گوید سرطان اولیهٔ ریه شایع‌ترین علت ندول سرطانی است. هر دو احتمال واقعی‌اند و پیگیری برای همین لازم است.
این حرف‌ها دربارهٔ ندول منفرد است. اگر در گزارش شما «توده» نوشته شده، آن‌ها را به خودتان تعمیم ندهید و زودتر با پزشک صحبت کنید؛ ALA می‌گوید ندول بزرگ‌تر ممکن است بررسی بیشتری بخواهد.
پزشک از کجا می‌فهمد نگران‌کننده است؟
پزشک چند چیز را کنار هم می‌بیند:
- ظاهر ندول. MedlinePlus می‌گوید ندول کوچک با لبهٔ صاف و ظاهر توپر و یکنواخت بیشتر خوش‌خیم است.
- تغییر در زمان. ALA می‌نویسد سرطان‌های ریه با گذشت زمان رشد می‌کنند و هر افزایش اندازه می‌تواند نشانه باشد. مقایسه با سی‌تی‌های قدیمی هم نشان می‌دهد ندول تازه است یا سال‌هاست ثابت مانده.
- وضعیت شما. ALA می‌گوید ظاهر ندول را با سابقهٔ سیگار، سابقهٔ خانوادگی و مواجهه‌های محیطی ترکیب می‌کنند و از آن برآوردی از احتمال سرطان می‌سازند. MedlinePlus علامت‌های دیگر ریه را هم از دلیل‌های نگرانی می‌داند.
به همین دلیل دو بیمار با ندول‌هایی که در گزارش مشابه‌اند، ممکن است برنامهٔ متفاوتی داشته باشند.
بعد از این چه می‌شود؟
پیگیری با تصویربرداری. MedlinePlus می‌گوید پزشک‌ها معمولاً ندول را با عکس یا سی‌تی تکراری زیر نظر می‌گیرند. همان منبع می‌نویسد اگر عکس‌های تکراری نشان بدهند اندازهٔ ندول پس از ۲ سال تغییر نکرده، به احتمال زیاد خوش‌خیم است و نمونه‌برداری لازم نیست. ALA برای ندول کوچک در فردی که سیگار نمی‌کشد و سابقهٔ خانوادگی ندارد، از سی‌تی‌های تکراری هر شش ماه تا یک سال نام می‌برد. این‌ها نمونهٔ حرف منبع‌هاست، نه برنامهٔ شما، و برای همهٔ انواع ندول یکسان نیست. فاصله و مدت پیگیری هر کس را پزشکش با توجه به نوع و اندازهٔ ندول تعیین می‌کند.
بررسی‌های بیشتر. ALA می‌گوید برای ندول بزرگ‌تر یا فرد پرخطر ممکن است تصویربرداری پیشرفته‌تر، برونکوسکوپی، نمونه‌برداری یا حتی جراحی لازم شود. NHS برونکوسکوپی را لولهٔ نازک و انعطاف‌پذیر با دوربین کوچک می‌داند که از گلو به ریه می‌رود. MedlinePlus سه راه نمونه‌برداری را نام می‌برد: سوزن از راه دیوارهٔ قفسه، برونکوسکوپی و مدیاستینوسکوپی. نمونه را زیر میکروسکوپ می‌بینند تا ببینند سلول سرطانی هست یا نه (NCI). آزمایش برای سل و عفونت‌های دیگر هم ممکن است لازم شود (MedlinePlus).
گفت‌وگو دربارهٔ جراحی. اگر نتیجهٔ بررسی‌ها سرطان را نشان بدهد، یا نگرانی به اندازه‌ای باشد که پزشکان بخواهند ندول را بردارند، جراح وارد می‌شود. NCI چهار نوع جراحی ریه را نام می‌برد: برداشتن تکه‌ای از ریه شامل تومور با کمی بافت اطراف (ویج‌رسکشن)، برداشتن یک لوب، برداشتن یک ریه، و برداشتن بخشی از برونش. کدام روش برای کدام بیمار مناسب است، به بیماری، سلامت عمومی و خواست خودتان بستگی دارد و در گفت‌وگو با جراح روشن می‌شود. NCI می‌گوید برای کسانی که نمی‌توانند یا نمی‌خواهند جراحی شوند، پرتودرمانی هم گزینه است.
آیا حتماً عمل می‌شوم؟
نه لزوماً. ارجاع به جراح یعنی نظر او لازم است. گاهی حاصلش ادامهٔ پیگیری با سی‌تی است و گاهی نمونه‌برداری یا عمل پیشنهاد می‌شود. هر تصمیمی بعد از دیدن مدارک و معاینه گرفته می‌شود.
تا وقتی جواب نیامده چه کنید؟
- همهٔ سی‌تی‌ها و گزارش‌های قدیمی و جدید را جمع کنید. راهنمای ویزیت اول فهرست کامل را دارد.
- اگر سیگار می‌کشید، از پزشک دربارهٔ ترک کمک بگیرید. چرا ترک سیگار پیش از عمل مهم است؟
- اگر پزشک برای سی‌تی بعدی تاریخی گفته، آن را عقب نیندازید، حتی اگر حالتان خوب است؛ ندول معمولاً علامتی ندارد.
- از پزشک بپرسید قدم بعدی چیست، کی انجام می‌شود و جواب را چه زمانی می‌گیرید. ALA یادآوری می‌کند که منتظر ماندن برای جواب می‌تواند سخت‌ترین بخش باشد؛ این حس طبیعی است.
- اگر علامتی دارید، مثل سرفهٔ ماندگار، سرفهٔ خونی یا کاهش وزن بی‌دلیل، به پزشک بگویید؛ این‌ها را نباید منتظر نوبت بعدی گذاشت.
کی نباید منتظر ماند؟
سرفهٔ خونی بیش از چند رگه، تنگی نفس ناگهانی یا درد شدید قفسه منتظر نوبت نمی‌ماند. در این حالت با ۱۱۵ تماس بگیرید. فهرست کامل